i-to-i betrokken bij ontwikkeling van grootste radiotelescoop ter wereld

ASTRON is wereldwijd een van de leidende instituten op het gebied van de ontwikkeling van nieuwe astronomische instrumenten (www.astron.nl). Roel Gloudemans, consultant van i-to-i, is sinds 2005 binnen ASTRON betrokken bij de ontwikkeling van een radiotelescoop met een detecterend oppervlak van een vierkante kilometer, de Square Kilometer Array (SKA, www.skatelescope.org). Bij de realisatie hiervan, die na 2012 zal plaatsvinden, worden de allernieuwste technologieën ingezet. De rol van Roel in dit project is om uit te zoeken of het netwerk voor SKA kan worden gebouwd middels de dan beschikbare commerciële componenten.

Vanaf het begin van de jaren ’90 is ASTRON betrokken bij de eerste gesprekken over een radiotelescoop met een detecterend oppervlak van een vierkante kilometer: de Square Kilometer Array (SKA, www.skatelescope.org). SKA zal gebruik maken van verschillende antennesoorten, waaronder de Phased Array antenne. Hiervóór werden nieuwe radiotelescopen altijd geconstrueerd door middel van “schotels”. SKA is alleen te realiseren middels de nieuwste technologieën. Niet alleen voor de telescoop zelf, maar ook voor de fabricage. SKA zal een enorme hoeveelheid apparatuur gebruiken. Nieuwe technologieën moeten er voor zorgen dat SKA betaalbaar blijft.

Bij de start van het project was SKA nog niet haalbaar en was het onduidelijk of de concepten inderdaad een werkende telescoop zouden opleveren. Eind jaren ‘90 werd een telescoop voorgesteld met hetzelfde concept, maar in een ander waarneemfrequentiegebied. Deze frequenties waren veel lager dan die voor SKA. Lagere frequentie betekent minder data na digitalisering van het signaal, wat minder dataprocessingcapaciteit eist. Hierdoor was deze telescoop wel haalbaar. Zelfs deze lagere capaciteit is alleen te verwerken met een van de snelste computers op de wereld (2004). Het project voor de Low Frequency Array (LOFAR) was geboren. i-to-i consultant Roel Gloudemans werkt sinds 2005 aan LOFAR, die nu in de aanbestedingsfase zit (zie ook www.lofar.nl en de i-to-i nieuwsbrief van mei 2006).

SKA zal in alle aspecten een factor 10 tot 100 groter zijn dan de LOFAR-telescoop. Roel’s rol in het SKA-project is om uit te zoeken of het netwerk gebouwd kan worden middels commercieel beschikbare componenten. Daarnaast zal een kostenmodel gerealiseerd moeten worden, zodat een vergelijking gemaakt kan worden met zelf gebouwde hardware. Omdat de eerste uitrol voor SKA rond 2012 zal zijn, is dat een hele opgave. De benodigde apparatuur bestaat nu immers nog niet. Daarom wordt nauw samengewerkt met diverse leveranciers van netwerk componenten.

In de loop der tijd is Roel bij meer ASTRON projecten betrokken geraakt, waaronder het Europese Express Project onder regie van het “Joint Institute for VLBI in Europe” (JIVE, www.jive.nl) waar ASTRON haar ervaring met het bouwen van moderne radiotelescopen, “high performance” netwerken en het realiseren van pan-Europese fiberverbindingen voor het verzenden van data inbrengt.

In april werd Roel door ASTRON uitgezonden naar de internationale wetenschappelijke gridconferentie “InGrid 2008” in Italie. (www.ingrid08.cnit.it) Het thema van deze conferentie was “Instrumenting the Grid”, waarbij de nadruk lag op het koppelen van instrumenten aan grid-technologie. De presentaties op de conferentie gaven daarnaast een goede indruk van de voortgang van grid-technologie in het algemeen. De technologie is nu duidelijk volwassen aan het worden. Thema's als het implementeren van grid met en voor Service Oriented Architectures (SOA), Enterprise Service Bus en - nog belangrijker - het voorspelbaar maken van het gedrag van grote grids, zodat fatsoenlijke Service Level Agreements afgesloten kunnen worden, kwamen herhaaldelijk aan de orde.

Roel heeft op “InGrid 2008” een presentatie gehouden over “Astronomical Sensor Grids”, in feite een overzicht uit de LOFAR- en SKA-projecten.

Terug naar het projectenoverzicht.